مصرف منظم عسل در بزرگسالان
مصرف منظم و متعادل عسل خام، حدود ۱۰ تا ۲۰ گرم در روز، این اثرات وابسته به دوز هستند؛ در دوزهای متوسط ممکن است قند خون ناشتا یا آنزیم کبدی کمی افزایش یابد، در حالی که دوزهای بالاتر اثرات متفاوتی نشان می‌دهند. شواهد درباره تأثیر عسل بر قند خون بیماران دیابتی یکسان نیست و نیاز به احتیاط دارد.
مصرف منظم و مداوم مقدار متعادل عسل در بزرگسالان سالم می‌تواند اثرات آنتی‌اکسیدانی، تنظیم ایمنی و بهبود برخی شاخص‌های متابولیک داشته باشد، اما این اثرات وابسته به دوز و دوطرفه هستند. در محدوده ۱۰ تا ۴۰ گرم در روز شواهد بیشتری برای فواید وجود دارد و مصرف بیش از حد ممکن است اثرات نامطلوبی بر قند خون یا آنزیم‌های کبدی داشته باشد.
۱. آنتی‌اکسیدان و تنظیم ایمنی
یک مطالعه مداخله‌ای روی ۵۰ بزرگسال نشان داد که پس از ۸ هفته مصرف روزانه حداقل ۵۰ گرم عسل، بار رادیکال‌های آزاد در بدن به‌طور قابل‌توجهی کاهش یافت، وضعیت ایمنی بهبود پیدا کرد و ۴۶٪ شرکت‌کنندگان کاهش وزن ناخواسته را تجربه کردند. ترکیبات فنولی و پلی‌فنول‌های موجود در عسل به‌عنوان ماده اصلی فعالیت آنتی‌اکسیدانی آن شناخته می‌شوند که می‌توانند رادیکال‌های آزاد را پاکسازی کرده و استرس اکسیداتیو را مهار کنند.
۲. تأثیر بر شاخص‌های قلبی‌متابولیک
یک مرور چتری و متاآنالیز دوز-پاسخ منتشرشده در سال ۲۰۲۵ که شامل چندین مرور سیستماتیک و کارآزمایی تصادفی‌شده بود، اثر غیرخطی دوز عسل بر شاخص‌های قلبی‌متابولیک را نشان داد. در مورد قند خون، در دوز ۲۰ گرم در روز قند خون ناشتا کمی افزایش یافت (حدود ۳/۸۱ میلی‌گرم بر دسی‌لیتر)، اما در دوز ۷۵ گرم و بالاتر کاهش یافت (حدود ۴/۴۱ میلی‌گرم بر دسی‌لیتر). هموگلوبین A1c در دوز ۱۰ گرم در روز بیشترین کاهش را داشت. درباره آنزیم‌های کبدی، آسپارتات آمینوترانسفراز (AST) در دوز ۲۵ گرم در روز به اوج افزایش رسید و در دوزهای بالاتر کاهش یافت، که نشان‌دهنده استرس کبدی بالقوه در دوز متوسط است. در مورد فشار خون، تحلیل دوز-پاسخ نشان داد که حدود ۲۲ گرم در روز معادل یک قاشق غذاخوری می‌تواند فشار خون سیستولیک را حدود ۲ میلی‌متر جیوه افزایش دهد؛ هرچند این مقدار در محدوده طبیعی است، افراد مبتلا به فشار خون بالا باید احتیاط کنند. درباره چربی خون، مطالعه دانشگاه تورنتو در سال ۲۰۲۲ نشان داد عسل می‌تواند قند خون ناشتا، کلسترول تام، LDL و تری‌گلیسرید را کاهش دهد و همزمان HDL را افزایش دهد، به‌ویژه عسل خام و تک‌گل مانند اقاقیا و شبدر که اثرات واضح‌تری داشتند.
۳. بحث درباره تنظیم قند خون
شواهد موجود درباره تأثیر عسل بر قند خون بیماران دیابتی یکسان نیست. یک مرور سیستماتیک شامل ۸ مطالعه نشان داد در ۷ مطالعه پس از مصرف عسل قند خون یا هموگلوبین A1c به‌طور معناداری کاهش یافت، اما در ۲ مطالعه تفاوت معناداری مشاهده نشد و در ۲ مطالعه افزایش یافت. یک کارآزمایی متقاطع تصادفی روی نوجوانان مبتلا به دیابت نوع ۱ به مدت ۱۲ هفته با دوز روزانه ۰/۵ میلی‌لیتر به ازای هر کیلوگرم وزن، کاهش معنادار قند خون ناشتا، کلسترول تام، تری‌گلیسرید و LDL و افزایش سطح پپتید C ناشتا را نشان داد.
